Algemeen

toggle

Waarom wordt de Grebbedijk versterkt?

De dijken in Nederland worden regelmatig gecontroleerd. Ook de veiligheidsnormen waar een dijk aan moet voldoen worden eens in de zoveel tijd aangescherpt. Zo zijn er in 2017 nieuwe normen voor waterveiligheid in de Waterwet opgenomen.

Bij controle, bleek dat de Grebbedijk niet voldoet aan deze veiligheidsnormen. In situaties van extreem hoog water in de toekomst is de dijk te laag en de stabiliteit niet overal goed genoeg. Daardoor kan in zo’n situatie water over de dijk stromen of grondwater onder de dijk door komen en de dijk ondergronds verzwakken.  

De veiligheidsnormen kijken niet alleen naar de sterkte van de dijk zelf, maar ook naar de mogelijke schade bij een dijkdoorbraak. De Grebbedijk is een sterke en veilige dijk. Maar als de dijk doorbreekt zijn de gevolgen juist bij dit kleine stukje dijk heel groot. Om te voldoen aan de nieuwe, wettelijke veiligheidsnorm is de Grebbedijk opgenomen in het Hoogwaterbeschermingsprogramma en wordt de dijk verbeterd.

toggle

Waarom heet het een gebiedsontwikkeling?

De verbetering van de Grebbedijk is de aanleiding om tegelijk andere opgaven in het omliggende gebied aan te pakken. We verbeteren de waterkwaliteit, ontwikkelen natuur en maken meer ruimte voor recreatie.

Het project is dus in twee opzichten breder dan een dijkversterkingsopgave: het gaat over een groter gebied dan alleen de dijk zelf en het gaat over meer dan het verbeteren van de waterveiligheid.

toggle

Hoe gaat de nieuwe dijk en de omgeving er uit zien?

Hoe het er precies uit gaat zien dat weten we nu nog niet. Samen met partners, dijkdenkers en de omgeving hebben we een Voorkeursalternatief ontwikkeld. Op de pagina project is te vinden welke aanpassingen we op iedere plek willen doen.

De aanpassingen die we willen doen, zijn per plek verschillend.

organisatie

toggle

Hoe is de gebiedsontwikkeling Grebbedijk georganiseerd?

Acht partners werken samen aan de gebiedsontwikkeling Grebbedijk. Dat zijn de gemeenten Rhenen en Wageningen, de provincies Gelderland en Utrecht, Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap en Waterschap Vallei en Veluwe. Het waterschap voert de regie en trekt de planvorming. Samen met de bewoners, Dijkdenkers en grondeigenaren geven we invulling aan de inrichting van het gebied.

toggle

Wat is de rol van de samenwerkingspartners in dit project?

Het gebied dat in dit project ontwikkeld wordt, valt onder het beheer van acht samenwerkingspartners. In dat beheer hebben de partners specifieke verantwoordelijkheden en wensen. In een aantal gevallen zijn die verantwoordelijkheden zelfs wettelijk vastgelegd: provincies moeten zich houden aan Natura 2000 wetgeving, Staatsbosbeheer is verantwoordelijk voor duurzaam natuurbeheer en Rijkswaterstaat voor de waterkwaliteit. De gemeenten hebben de taak om te zorgen voor een fijne leefomgeving voor hun inwoners, waarin zij veilig en prettig kunnen leven. Het beheer en behoud van het Hoornwerk is een gedeelde verantwoordelijkheid van Utrechts Landschap en de gemeente Rhenen.

Samen zorgen de partners zorgen dat al deze aspecten worden meegenomen in de gebiedsontwikkeling.

toggle

Wie zijn de dijkdenkers?

De dijkdenkers zijn mensen die langs de dijk wonen of een belang hebben bij de gebiedsontwikkeling. Zij worden gevraagd om mee te denken met de opgaven van de gebiedsontwikkeling. In de Planuitwerkingsfase zullen er weer dijkdenkersbijeenkomsten plaats vinden.

toggle

Wie zijn de junior dijkdenkers?

Het junior dijkdenkers programma is een educatieprogramma voor basisschoolleerlingen van 10 tot 12 jaar. Het programma gaat in op het belang van waterveiligheid en de werking van dijken. De lespakketten zijn te vinden op de pagina onderwijs, net als de filmpjes die door leerlingen gemaakt zijn.

Veiligheid

toggle

Is de dijk op dit moment nog veilig?

Ja. De Grebbedijk is nog steeds een sterke en veilige dijk. Maar, de dijk voldoet nu niet aan de toekomstige veiligheidsnormen. De nieuwe veiligheidsnormen gaan uit van de verwachte watersituatie in 2050. Daarnaast houden ze niet alleen rekening met de sterkte van de dijk zelf, maar ook met de mogelijke schade bij een dijkdoorbraak. In het gebied dat door de Grebbedijk beschermd wordt, is de bevolking en de economische activiteit gegroeid. Vandaar dat de verbetering van de Grebbedijk prioriteit heeft gekregen in het hoogwaterbeschermingsprogramma.  

toggle

Aan welke normen moet de Grebbedijk voldoen?

De Grebbedijk moet voldoen aan de landelijke waterveiligheidsnormen. Die zijn vastgelegd in de waterwet. Voor de Grebbedijk is de norm gesteld op 1/30.000. Dat betekent dat de kans op overstroming niet groter mag zijn dan 1 keer per 30.000 jaar.

toggle

Hoe vaak wordt de Grebbedijk gecontroleerd?

De staat van de dijk wordt goed in de gaten gehouden. Twee keer per jaar wordt de dijk grondig gecontroleerd met een zogenaamde dijkschouw. Zowel vanaf de grond als vanuit de lucht kijken we dan naar de staat van de dijk.

Wanneer we hoge waterstanden verwachten controleren we de dijk zelfs dagelijks. Mogelijke zwakke plekken signaleren we dus op tijd.

toggle

Wie neemt uiteindelijk het besluit welke maatregelen voor de waterveiligheid nodig zijn?

Waterschap Vallei en Veluwe bepaalt welke maatregelen nodig zijn.

toggle

Wat gebeurt er wanneer het waterschap hoge waterstanden verwacht?

Binnen het waterschap bestaan verschillende risiconiveaus. Wanneer de waterstand in de Rijn bij Lobith 15m boven NAP bedraagt gaat code oranje in. Dan worden er zichtbare maatregelen genomen, zoals het leggen van zandzakken, het opkisten van wellen* en volledige dijkbewaking. Bij code rood bereiden we ons voor op het falen van de dijk en worden inwoners geëvacueerd.  

*) Bij een ‘wel’ komt het rivierwater achter de dijk uit de grond omhoog, vaak via de bodem van een sloot. ‘Opkisten’ betekent dat er rond zo’n wel zandzakken gelegd worden. Door daarnaast het waterpeil in de sloot te verhogen ontstaat meer tegendruk om de wel te stoppen.

Natuur

toggle

welke plannen zijn er om de natuur te versterken

We verbeteren onder andere grasland voor soorten als de kwartelkoning en het porseleinhoen, we herstellen overstromingsmoeras en vergroten het bestaande ooibos. Ook leggen we een ecologische verbindingszone aan in de buurt van de watersportvereniging, zodat dieren beschut het water over kunnen steken. Ook verbreden we de huidige sloot in de Plasserwaard tot een brede geul met kruidenrijke oevers. Op de pagina project is precies te lezen wat we waar gaan doen.

Duurzaamheid en innovatie

toggle

Voor de gebiedsontwikkeling van de Grebbedijk wordt ook een circulair ontwerp gemaakt. Wat betekent dat?

Circulair ontwerpen betekent dat je de grondstof waaruit een product bestaat steeds opnieuw gebruikt. Bij een circulaire aanpak ontstaat dus geen afval. In Nederland hebben een groot aantal partijen in het grondstoffenakkoord afgesproken voor 2050 volledig op herbruikbare grondstoffen over te stappen. De ambitie is om dan een volledig circulaire economie te hebben.

Het waterschap, maar ook de gemeenten en provincies hebben daarnaast ook het grondstoffenakkoord ondertekend. Om de afspraken waar te maken, proberen we de gebiedsontwikkeling van de Grebbedijk zo duurzaam en circulair mogelijk uit te voeren.

Allereerst hebben we een circulaire peiler ontwikkeld. Hiermee kunnen wij (en andere projectteams) controleren hoe circulair het nieuwe ontwerp is. Ten tweede ontwikkelen we een materialenpaspoort. Daar staat in welke materialen er in en rond de dijk aanwezig zijn en wat de levensduur ervan is. Materialen die vrijkomen bij de werkzaamheden, zoals grond, grasplaggen, asfalt of dijkbekisting proberen we zo veel mogelijk opnieuw te gebruiken. En tot slot maken we een circulair schaduwontwerp, waarmee we de meest circulaire oplossingen kunnen afwegen tegen andere belangen zoals natuurwaarde, waterveiligheid en kosten.

Op de pagina duurzaam is in meer detail te lezen wat we doen.

Recreatie

toggle

Welke plannen zijn er om de recreatiemogelijkheden in het gebied te verbeteren?

Het verbeteren van de natuurwaarde zorgt ervoor dat het landschap rond de dijk nog afwisselender wordt dan het nu is. Het wordt dus nog fijner fietsen en wandelen in de omgeving. Ook willen we het Hoornwerk, aan de voet van de Grebbeberg, opknappen. Het Hoornwerk wordt daarmee beter zichtbaar in het landschap én het krijgt een functie in de bescherming tegen de gevolgen van hoge waterstanden.

toggle

In het Voorkeursalternatief is sprake van een waterplas. Komt deze er?

Dat weten we nog niet. Een waterplas met recreatiemogelijkheid voorziet in de behoefte aan veilig zwemwater. Dat levert echter ook een dilemma op. Want het aanleggen van de waterplas en het recreëren in natuurgebied hebben gevolgen voor de omliggende natuur. In de Planuitwerkingsfase onderzoeken we of en hoe we deze gevolgen kunnen beperken of compenseren.

toggle

Welke plannen zijn er voor de verkeersveiligheid op de dijk?

Doordat we de dijk op een aantal plaatsen breder maken, ontstaat meer ruimte boven op de dijk. Daardoor kunnen we een getrapte kruin aanleggen, met ruimte om verkeersstromen te scheiden. Dat komt de verkeersveiligheid ten goede. In de Planuitwerkingsfase werken we uit waar dit kan en hoe breed de dijk precies wordt. 

Cultuurhistorie

toggle

Welke plannen zijn er voor het Hoornwerk?

We brengen het Hoornwerk in de hogere vorm van 1785 terug. Deze verhoging van ongeveer 2 meter zorgt voor bescherming bij hoge waterstanden en breekt de golfslag. Zo hoeft de dijk op deze plek niet verder verhoogd te worden. De verhoging maakt het Hoornwerk beter zichtbaar in het landschap en geeft het Hoornwerk een nieuwe functie als verdedigingswerk tegen de gevolgen van hoge waterstanden.

Planning en werkzaamheden

toggle

Wanneer hoor ik wat er precies gaat gebeuren?

Op deze website delen we de laatste stand van zaken. In juli 2021 is een nieuwe fase gestart, de Planuitwerkingsfase. In deze fase werken we het Voorkeursalternatief met de projectpartners en de omgeving uit tot een volledig ontwerp. Op de pagina project is te vinden welke maatregelen we verder gaan uitwerken. Op de pagina planning is te vinden wanneer we welke stappen zetten. Of volg ons op Facebook of Instagram.

toggle

Wanneer beginnen de werkzaamheden en hoe lang duren de werkzaamheden?

Op dit moment kunnen we nog niet precies zeggen wanneer de werkzaamheden aan de dijk starten en afgerond zijn. We verwachten dat het definitieve ontwerp begin 2024 gepresenteerd kan worden. Daarna volgt de officiële goedkeuring en bereiden we de bouw verder voor. Naar verwachting starten we in 2025 met werkzaamheden aan de dijk.

Zodra we preciezer weten wat er wanneer gebeurt, zullen we dat op deze website delen op de pagina planning.

toggle

Hoe zorgen jullie voor zo min mogelijk overlast tijdens de werkzaamheden?

Tijdens de werkzaamheden is het belangrijk om woningen en bedrijven binnen het projectgebied bereikbaar te houden. In de Planuitwerkingsfase werken we nader uit hoe we dit het beste kunnen doen. We halen de wensen en voorkeuren op van bewoners, bedrijven en de veerdienst. Het resultaat gebruiken we om eisen op te stellen voor de te contracteren aannemer.  

Uiteraard doen we er te zijner tijd alles aan om iedereen goed te informeren over het tijdstip en de locatie van de werkzaamheden.

Contact

Staat uw vraag er niet bij? Neem dan contact met ons op